Zaburzenia psychiczne i neurologiczne a virtualna rzeczywistość. Czy VR to obiecująca metoda w terapii niektórych schorzeń? Część I

Według danych Komisji Europejskiej z problemami psychicznymi, na różnych etapach swojego życia, zmaga się 20% światowej populacji. W procesie leczenia zawsze kluczową rolę odgrywa trafnie postawiona diagnoza. Rozwój technologiczny przyniósł poprawę możliwości diagnostycznych niemal we wszystkich gałęziach medycyny. Wydaje się że jedynie psychiatria pozostaje wierna tradycyjnym metodom opracowanym przez Freuda na przełomie XIX i XX stulecia. Niestety wszyscy zdają sobie sprawę, że mogą one zawodzić lekarza. Według statystyk Światowej Organizacji Zdrowia od 35 do 85% chorych nigdy nie zostanie prawidłowo zdiagnozowanych. Wynika to z braku możliwości zdiagnozowania zaburzeń psychicznych za pomocą parametrów fizyko-chemicznych. Żaden laboratoryjny odczynnik nie zmieni koloru i nie powie diagnoście: ,,Ten człowiek ma depresję!” Ten niekorzystny stan rzeczy może zmienić upowszechnienie się wirtualnej rzeczywistości (VR z ang. Virtual Reality).

Badania nad zastosowaniem rzeczywistości wirtualnej w psychiatrii trwają już od wielu lat, prace prowadzone są w kierunku zastosowań diagnostycznych i terapeutycznych. Jako narzędzie diagnostyczne, środowisko VR pozwala wykreować dowolne warunki środowiskowe i związany z nimi zestaw bodźców sensorycznych oddziałujących na wszystkie zmysły. Pacjent, pozostając cały czas bezpieczny w gabinecie lub sali szpitala, może zmierzyć się ze stuprocentowo realistycznym bodźcem, który na co dzień jest przyczyną jego problemów. Lekarz, natomiast może asystować pacjentowi ,,na żywo”, w czasie rzeczywistym, w każdej chwili gotowy służyć pomocą. Rzeczywistość wirtualna zapewnia, wspomnianą we wstępie, obiektywność procedury diagnostycznej funkcji poznawczych pacjenta. 

Naukowcy z Uniwersytetu Amsterdamskiego testują wirtualną rzeczywistość jako metodę leczenia zaburzeń lękowych oraz obsesyjno-kompulsywnych. Ataki lęków zwykle wywołuje określona sytuacja, wygenerowanie jej w warunkach kliniki daje lekarzowi możliwość obserwacji ataku. Dzięki temu łatwiej zanalizować występujące objawy. Wywiad lekarski, przeprowadzany w trakcie, lub tuż po zakończeniu symulowanego ataku, również wydaje się być bardziej konstruktywny, od tego wykonywanego długo po ustąpieniu objawów.

Z kolei na Uniwersytecie Cambridge Brytyjskie Towarzystwo im. Alzheimera zaangażowało się w zakrojone na szeroką skalę badania nad wykorzystaniem VR do wczesnej diagnostyki choroby Alzheimera. Pamięć uczestników badania została przetestowana za pomocą zestawu słuchawkowego HTC Vive i wykreowanego środowiska wirtualnego. Ze wstępnych wyników można wysnuć twierdzenie, że nowa metoda badawcza jest dokładniejsza niż analogowe testy poznawcze. Być może VR zostanie wykorzystana w diagnostyce innych chorób psychicznych, takich jak chociażby schizofrenia, zaburzenia lękowe czy ADHD. 

Nie bez znaczenia pozostaje argument natury ekonomicznej. Wykorzystanie zestawu do VR generuje znacznie mniejsze koszty niż chociażby tomografu komputerowego czy rezonansu magnetycznego.